بختک چیست | علت فلج خواب و هر آنچه باید بدانید + جزئیات کامل

0 101

بختک چیست | علت فلج خواب و هر آنچه باید بدانید + جزئیات کامل

برای درک پدیده‌ی فلج خواب لازم است با مفهوم خواب «حرکتِ چشمِ تند» یا «REM» آشنا شوید. اگر به فردی که در خواب عمیق است، نگاه کرده باشید، احتمالا متوجه شده‌اید که مردمک‌های چشم، پشت پلک مدام در حال حرکت هستند، انگار که فرد دارد با چشم‌هایش حرکت سریع چیزی را دنبال می‌کند. این حرکت سریع چشم به این خاطر است که فرد دارد خواب می‌بیند.

اگر زندگی‌مان را به دو مرحله‌ی خواب و بیداری تقسیم کنیم، مرحله‌ی خواب خودش به دو بخش REM و غیرREM تقسیم می‌شود که به‌صورت چرخشی بین یکدیگر جابه‌جا می‌شوند. مرحله‌ی غیرREM از همان ابتدا شروع می‌شود و حدود ۷۵ درصد زمان خواب را به خود اختصاص می‌دهد. مرحله‌ی بعدی REM است که هر دوره‌ی آن حدود ۱۰ تا ۲۰ ثانیه‌ طول می‌کشد و کل چرخه‌ی دومرحله‌ای خواب هم حدودا ۹۰ دقیقه است.

نکته‌ی مهم دیگری که باید درباره‌ی خواب REM بدانید این است که در این مرحله، بدن در حالت خواب عمیق به‌سر می‌برد و تقریبا به‌طور کامل فلج می‌شود و فقط قلب، دیافراگم، ماهیچه‌های چشم، ماهیچه‌های روده‌ها و رگ‌های خونی فعال می‌مانند. و البته فعالیت مغز هم به حد زمان بیداری می‌رسد و اکثر رویاها هم در این مرحله اتفاق می‌افتند.

فلج خواب را شاید بتوان نوعی گلیچ و نقص فنی مغز بین حالت REM و بیداری دانست. از آنجایی که هنگام REM درحال دیدن رویاهای واقع‌بینانه هستیم و مثلا خودمان را در حال دویدن یا حتی پرواز کردن می‌بینیم، مغز به‌طور موقت کل بدن را فلج می‌کند تا نخواهیم چیزهایی را که می‌بینیم، انجام دهیم.

درواقع، مغز کلیدی دارد (منظورمان، مجموعه‌ای از موادشیمیایی عصبی است) که با فشردن آن، بین خواب و بیداری جابه‌جا می‌شویم. اما خب گاهی پیش می‌آید که مغز این کلید را در زمان اشتباه فشار می‌دهد؛ یعنی زمانی‌که بدن هنوز قفل است، ما را از خواب بیدار می‌کند و در برزخ بیداری و خواب REM گیر می‌اندازد.

زمانی‌که در فلج خواب به سر می‌بریم، رویاهای واقع‌بینانه‌ی REM درون هوشیاری ما سرریز و جلوی چشمان‌مان زنده می‌شوند. برای همین است که موجودات شروری که در این حالت می‌بینیم، بسیار واقعی به‌نظر می‌آیند.

علت بختک چیست؟

ما می‌دانیم که هنگام تجربه‌ی فلج خواب دقیقا چه اتفاقی دارد برای بدن می‌افتد؛ مغز کلید بیداری را زودتر از موعد فشار می‌دهد و ما چشم‌هایمان را زمانی باز می‌کنیم که کل بدنمان هنوز فلج است؛ چون مرحله‌ی خواب REM هنوز به پایان نرسیده است. اما دقیقا نمی‌دانیم چه عاملی باعث بروز این نقص فنی در مغز می‌شود و چطور می‌توانیم از وقوع آن پیشگیری کنیم.

بااین‌حال، پژوهشگران براین باورند که احتمالا چندین عامل در وقوع فلج خواب نقش دارند. برخی از پژوهشگران می‌گویند خوابیدن به پشت احتمال فلج خواب را افزایش می‌دهد؛ اگر شما هم این پدیده را تجربه کرده باشید، احتمالا زیاد پیش آمده که موقع بیداری متوجه شده‌اید که به‌صورت طاق‌باز خوابیده بودید. البته کسی نمی‌داند چه ارتباطی بین فلج خواب و به پشت خوابیدن وجود دارد و حتی برخی از پژوهشگران می‌گویند که این دو هیچ ربطی به هم ندارند.

به هم خوردن روتین خواب و نداشتن خواب کافی هم می‌تواند وقوع فلج خواب را افزایش دهد. مثلا اگر همیشه عادت دارید در ساعت مشخصی از شب به خواب بروید و بعد این ساعت به هر دلیلی تغییر کند، ممکن است دچار فلج خواب شوید.

پژوهشگران معتقدند بین فلج خواب و سلامت روان ارتباط نزدیکی وجود دارد. برخی فلج خواب را به اختلالاتی نظیر نارکولپسی ربط می‌دهند که با علائمی چون خواب‌آلودگی بیش از حد در طول روز و به خواب رفتن‌های ناگهانی همراه است. افراد مبتلا به آپنه انسدادی خواب که دچار تنگی نفس در خواب می‌شوند و افراد مبتلا به اختلال استرس پس از سانحه (PTSD) نیز بیشتر از افراد دیگر در معرض فلج خواب قرار دارند.

اما شاید جالب‌ترین نکته‌ای که درباره‌ی فلج خواب کشف شده این است که ظاهرا در بین افراد و فرهنگ‌هایی که به ارتباط فلج خواب به بختک و موجودات شیطانی و اتفاقات ماوراالطبیعه اعتقاد دارند، با فراوانی بیشتر و تاثیرات شدید‌تری شایع است؛ انگار که اضطراب از دچار شدن به فلج خواب به وقوع آن دامن می‌زند. برای مثال، در مطالعه‌ای که نتایج آن در سایت Scientific American منتشر شده، مصری‌ها و ایتالیایی‌ها که اعتقادات ریشه‌داری درباره‌ی خواب دارند و دلایل ماورایی را به فلج خواب نسبت می‌دهند، بیشتر از دانمارکی‌ها دچار فلج خواب می‌شوند.

این مطالعه اینطور نتیجه‌گیری کرد که برای این دسته از افراد، خواب صرفا فرار از واقعیت نیست؛ بلکه ممکن است به تجربه‌ی وضعیتی به‌شدت دلهره‌آور و حتی نوعی اختلال روانی بیانجامد.

چرا فلج خواب با توهمات ترسناک همراه است؟

پژوهشگران دانشگاه هاروارد پس از اینکه بیش از یک دهه از عمر خود را به تحقیق درباره‌ی فلج خواب اختصاص دادند، سرانجام به نظریه‌ای رسیدند که دلیل توهمات ترسناک و گاها مشابه‌ای را که با این پدیده همراه است، توضیح می‌دهد.

البته که این موجودات شرور هرچقدر هم که واقعی به‌نظر برسند، واقعیت ندارند؛ اما چه می‌شود که این توهمات ظاهر تقریبا یکسانی برای افراد مختلف در سراسر جهان دارند و چرا در بیشتر مواقع احساس می‌کنیم که این موجودات شیطانی می‌خواهند جسم ما را تسخیر کنند یا جلوی تنفس ما را بگیرند؟



Source link

Leave A Reply

Your email address will not be published.